NEC yatangiye kwakira kandidatire z’abashaka gusimbura Depite Icyitegetse

Oswald Niyonzima

Guhera kuri uyu wa 10 Kanama 2026, Komisiyo y’Igihugu y’Amatora (NEC) yatangiye kwakira kandidatire z’abashaka guhatanira umwanya w’Umudepite uhagarariye urubyiruko mu Nteko Ishinga Amategeko, Umutwe w’Abadepite, akazasimbura Venuste Icyitegetse weguye ku mwanya we muri Kamena 2026.

Kwakira kandidatire bizakomeza kugeza ku wa 14 Kanama 2026, mu gihe urutonde rw’agateganyo rw’abakandida bemejwe ruzatangazwa ku wa 17 Kanama, naho urutonde ntakuka rukazatangazwa ku wa 25 Kanama 2026.

Depite Venuste Icyitegetse yeguye ku mwanya we ku mpamvu ze bwite. Ku wa 11 Kamena 2026, Perezida w’Umutwe w’Abadepite yakiriye inyandiko y’ubwegure bwe, nyuma y’uko yari amaze hafi imyaka ibiri ahagarariye urubyiruko mu Nteko.

Icyitegetse yari yaratorewe kuba umwe mu Badepite babiri bahagarariye urubyiruko mu Nteko Ishinga Amategeko mu 2024, nyuma yo gutorwa n’Inama y’Igihugu y’Urubyiruko. Yari umwe mu bagize Komisiyo y’Imari n’Umutungo wa Leta.

Kuba umwanya wa Icyitegetse ugiye kuzuzwa binyuze mu matora bifite ishingiro mu Ingingo ya 90 y’Itegeko Ngenga n° 002/2026.OL ryo ku wa 25 Gicurasi 2026 rigenga amatora.

Iyi ngingo ivuga ko iyo Umudepite utari ku ilisiti y’umutwe wa politiki cyangwa iy’ishyirahamwe ry’imitwe ya politiki avuye mu murimo, kandi igihe cya manda gisigaye kirenze umwaka umwe, Komisiyo y’Igihugu y’Amatora ikoresha itora ryo kumusimbura mu gihe kitarenze iminsi 90 uhereye igihe yabimenyesherejwe na Perezida w’Umutwe w’Abadepite.

Uwatowe muri ayo matora arangiza igice cya manda cyari gisigaye kuri Depite yasimbuye.

Ibi bitandukanye n’uburyo busanzwe bwo gusimbura Umudepite watowe ku ilisiti y’umutwe wa politiki. Ingingo ya 89 iteganya ko uwo Mudepite asimburwa hakurikijwe uko abakandida bakurikirana ku ilisiti yatoreweho, umwanya ugahabwa umukandida ukurikiyeho, igihe manda isigaye kirenze umwaka umwe.

Ku mwanya wa Depite Icyitegetse, ariko, ntibishingira ku ilisiti y’umutwe wa politiki kuko yari yaratorewe guhagararira urubyiruko n’Inama y’Igihugu y’Urubyiruko. Urubuga rw’Inteko Ishinga Amategeko na rwo rugaragaza ko Icyitegetse yari Umudepite watowe n’Inama y’Igihugu y’Urubyiruko.

Gahunda yatangajwe na Komisiyo y’Igihugu y’Amatora igaragaza ko nyuma yo kwakira kandidatire no kwemeza abazahatana, abakandida baziyamamaza ku wa 2 Nzeri 2026, ari na wo munsi w’itora ry’Umudepite mushya uhagarariye urubyiruko.

Ibyavuye mu matora bizatangazwa by’agateganyo bitarenze uwo munsi, mu gihe ibisubizo bya burundu bizatangazwa bitarenze ku wa 9 Nzeri 2026.

Bityo, umwanya wa Depite Venuste Icyitegetse ntuzuzuzwa no guhitamo undi muntu mu buryo bw’ubuyobozi, ahubwo uzuzuzwa binyuze mu matora ateganywa n’amategeko, aho abazatorwa n’abafite ububasha bwo gutora bazagira uruhare mu guhitamo uzarangiza manda yari isigaye.

Icyitegetse yari afite manda y’imyaka itanu yatangiye nyuma y’amatora yo muri Nyakanga 2024, bivuze ko igihe manda ye yari isigaje ubwo yeguraga cyari kirenze umwaka.